هیات وزیران در جلسه 24 آذر ماه فهرست مواد معدنی، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی را بر اساس خام و نیمه خام منتشر نموده است.

به طور کلی در ایران سود حاصل از صادرات، معاف از مالیات است. شرکت های بورسی و فرابورسی نیز معافیت های مالیاتی جداگانه ای دارند ضمنا در قانون بودجه سال 1401، نرخ مالیات شرکت های تولیدی از 25درصد به 20درصد کاهش یافته است.

همچنین شرکت هایی که طرح توسعه راه اندازی می کنند و یا به موجب قوانین خاص مانند برنامه های پنج ساله توسعه و یا منطقه مکانی شرکت اقدام به فعالیت تولیدی می کنند، معافیت های جداگانه ای دارند ازین زاویه هر شرکت بورسی و فرابورسی ممکن است به یک یا چند دلیل مختلف، معافیت مالیاتی داشته باشد.

حالا در متن این قانون آمده که معافیت مالیاتی برای مواد خام و نیمه خام، در تمام کشور مشمول مالیات است به عبارتی معافیت های مالیاتی مربوط به مناطق برای این کالاها لحاظ نمی گردد.

مناطق ویژه، مناطق آزاد، مناطق کم برخوردار، محروم یا کمتر توسعه یافته نام هایی است که در مصوبات مربوط به معافیت های مالیاتی به چشم می خورد.

در اینجا قصد نداریم بی جهت موضوع را پیچیده کنیم لذا به شکلی ساده به تاثیر این موضوع نگاه خواهیم کرد.

اوره و متانول به عنوان کالای خام در جدول مربوطه نیامده است ازین زاویه نمادهای شپدیس، خراسان، کرماشا، شیراز، زاگرس و شفن مانند قبل معافیت مالیاتی دارند.

پتروشیمی خارک 60درصد سود خود را از محل متانول به دست می آورد و 40درصد دیگر از محل LPG است. پروپان، بوتان و پنتان به عنوان کالا نیمه خام لحاظ شده است و تاکنون مالیات پرداخت نکرده ازین زاویه مالیات آن از صفر به 8درصد سود خالص خواهد رسید یا به بیان ساده تر در میان صنعت اوره و متانول، هیچ شرکتی با افزایش هزینه مواجه نیست و شخارک تنها 8درصد از سود خود را به عنوان مالیات پرداخت خواهد کرد.

اولفین، آروماتیک و پلیمری ها به شرح نمادهای زیر هستند:

جم پيلن، شگويا، شاراك، شبصير، شپترو، بوعلي، شجم، شغدير، شكبير، آريا، نوري، مارون، پارس، جم، شصفها.

شبصیر

در نیمه نخست سال 1400 و کل سال 99 در حدود 14درصد سود خود را به عنوان مالیات پرداخته است ضمنا 91درصد سود این شرکت ناشی از فروش محصول در بورس کالا است به بیان دیگر چون این قانون ناظر به حذف معافیت مالیاتی از محصول صادراتی است و چون شبصیر 91درصد سود خود را از محل فروش در داخل به دست آورده، نتیجه میگیریم که قانون جدید هیچ تاثیری بر سود خالص این شرکت ندارد.

شگویا

دیگر شرکتی است که 15 الی 16 درصد سود را به عنوان مالیات پرداخت کرده است. تمام سود شگویا از محل فروش محصول در داخل است و در سال 99 نیز تنها 6درصد سود شرکت از محل فروش صادراتی بوده لذا مانند شبصیر، هرچند که PET صادراتی مشمول مالیات باشد اما شگویا از محل صادراتی سودی به دست نمی آورد که مالیات آن را بدهد لذا این قانون بر شگویا بی تاثیر است.

شجم

شجم در سالی که گذشت 11درصد مالیات داده است. 25درصد سود این شرکت ناشی از فروش صادراتی بوده اما محصول SBR یا استایرن بوتادین رابر به عنوان ماده خام یا نیمه خام در جدول نیامده ازین زاویه قانون حاضر تاثیری روی شجم ندارد.

بوعلی

بوعلی 60درصد سود را از محل صادرات به دست می آورد. ریفرمیت و برش سنگین این سود صادراتی را ایجاد می کنند که مشمول مالیات خواهند بود. ازین زاویه با قانون جدید سود بوعلی 8درصد تحت تاثیر قرار میگیرد.

شاراک

شاراک شرکتی است که 30درصد سود را از محل صادرات به دست می آورد. در قانون کوپلیمرهای اتیلن، وینیل استات، اتیلن گلایکول، منومر وینیل کلراید مشمول مالیات است اما PE ها مشمول مالیات نیستند ازین زاویه چون مالیات بخش داخلی از 25درصد به 20درصد کاهش یافته و تنها 10درصد مجموع سود تحت تاثیر این قانون قرار گرفته، به نظر می رسد بین 0 الی 2 درصد این قانون بر سود شاراک تاثیر دارد یا به عبارتی تاثیری ندارد.

شغدیر

شغدیر 9درصد در این دوره مالیات داده است. 40درصد سود ناشی صادرات است که مشمول مالیات می شود و به نظر می رسد این قانون 6درصد بر سود این شرکت تاثیر داشته باشد یا به عبارتی اگر این قانون از ابتدای سال 1400 مصوب شده بود 6درصد سود کاسته می شد.

شکبیر

شکبیر نیمی از سود را از محل صادرات به دست می آورد اما محصول صادراتی پلی اتیلن با دانسیته های مختلف است ازین زاویه در این قانون خام یا نیمه خام محسوب نمی شود و تحت تاثیر قرار نمی گیرد.

آریا

آریا 70درصد سود را از محل صادرات کسب می کند اما مانند شکبیر PE صادر می کند که در این قانون نیمه خام محسوب نشده لذا تحت تاثیر قانون نیست.

جم پیلن

جم پیلن، تولید کننده پلی پروپیلن است. در نیمه نخست برگشت مالیات داشته که تکرار پذیر نیست. در قانون PP نیمه خام فرض شده است با این حال تنها 5درصد سود از ناحیه صادرات بوده و کمتر از یک درصد این قانون بر سود شرکت اثر دارد.

پتروشیمی جم

پتروشیمی جم نیمی از سود را از محل صادرات کسب کرده است. محصول صاداتی اما PE و بوتادین است. برداشت من این است که بوتادین محصول نهایی فرض شده با این حال خود بوتادین تنها 8درصد سود جم را ساخته و به عبارت دیگر در بدترین حالت این قانون یک درصد بر سود جم اثر دارد و بهتر است بگوییم بی تاثیر است.

پتروشیمی

پتروشیمی پارس فروشنده اتان و LPG به صورت خوراک بین مجتمعی است همچنین 20درصد سود از محل فروش استایرن منومر به دست می آید و بخش مهمی ازان در بورس کالا صورت میگیرد. این شرکت جزئیات اندکی در خصوص مقادیر صادراتی منتشر کرده لذا بخش صادراتی شرکت مشمول مالیات خواهد بود اما تفکیک داخلی و صادراتی را ارائه نکرده است.

پتروشیمی نوری

پتروشیمی نوری 60درصد سود را از محل صادرات کسب می کند. محصولات صادراتی مانند پارازایلین، نفتا، رافینیت و برش های نفتی است. به نظر می رسد که 10درصد سود خالص شرکت تحت تاثیر این قانون قرار گیرد مگر از یک قانون دیگر برای ادامه معافیت مالیاتی استفاده کند.

مارون

مارون 30درصد سود را از محل صادرات پلی اتیلن و منواتیلن گلایکول به دست می آورد. به نظر می رسد که این قانون 2درصد بر سود مارون اثر دارد.

اوره

چون اوره، متانول و پلی اتیلن به عنوان کالای خام و نیمه خام دسته بندی نشده و بخش اعظم سود شرکت های فعال بازار سرمایه ازین ناحیه است لذا می توان گفت که تعداد اندکی نمادها تحت تاثیر قانون هستند ضمن اینکه مالیات عملکرد از 25درصد به 20درصد کاهش یافته و در بسیاری موارد کاهش مالیات در داخل، اثر افزایش مالیات صادراتی را خنثی می کند.

شیران

شیران 25درصد سود را از محل صادرات الکیل بنزن خطی به دست می آورد و 9درصد سود را مالیات در دوره اخیر داده است. این رویداد 4درصد بر سود خالص شیران تاثیر خواهد داشت.

در میان محصولات نیمه خام، روغن پایه معدنی – تصفیه اول نیز قید شده که دقیقا مشخص نیست که آیا به گرید اول روغن پایه شرکت های روانکار اشاره دارد یا خیر. با این حال در سناریو بدبینانه این رویداد بر شسپا 8درصد، شرانل 3درصد، شبهرن 5درصد، شنفت 7درصد خواهد بود.

ولید هلالات

معاف از مالیات / معاف از مالیات