جنگ زدگان !
امروز بعد از ۱۸روز و تحمل روزهای سخت و تلخ جنگی به بازار برگشتیم که این تعطیلی در بازارسرمایه بی سابقه بوده و صد البته این فشار فروش و جو روانی هم کم سابقه بود … البته بیخیالی برخی هم نسبت به بازار کمی عجیب بود … حداقل ای کاش شکل و فرم بازار سرمایه کشور برنده در جنگ را حفظ میکردید و کمی آن را از حالت قفل و ۹۹% صف فروش خارج میکردید . البته تلاش ها برای جمع شدن حجم مبنای برخی سهم ها شکل گرفت و نشان میدهد راهکارهای قیمتی و تزریق نقدینگی توام با هم ادامه دارد ولی جو فروش فراتر از انتظار عزیزان بود …
البته این را هم بگوییم برخی بدقولی کردند و به اصطلاح به بازار رکب زدند . قرار بود حمایت های بیشتری از بازار صورت گیرد و با این حمایت ها بازار بازشود ولی تا بازار باز شد و خر اساتید از پل گذشت زیر قولشان زدند و خبری از آنها نیست … امیدواریم روزهای بعد بیشتر افتابی شوند …
امروز حرف زیاد است …
آخرین باری که برای شما گزارش بازار نوشتیم ۲۰ خرداد بود و بعد از نزدیک به ۱۸ روز امروز در خدمت شما هستیم روزهایی که یک عمر برای ما بورسیها گذشت و اتفاقات عجیبی طی آن رخ داد که حتی میتوان گفت در آستانه دروازههای جهنم بودیم و به چشم رویدادهایی را دیدیم که شاید سالها بعد همه در مورد آن صحبت کنند…
این چند روز مصداق بارز جبر جغرافیایی و خاورمیانهای بودن ما بود و باز از آن بدتر بورسی بودن که یک روایت پرغصه و پر قصه است وقتی در حال نوشتن این مطالب بودیم با خود میگفتیم به واقع از سال ۱۴۰۳ تا به امروز رویدادهایی را به چشم دیدهایم و لمس کردهایم که شاید در یک قرن در تاریخ رخ ندهد و چه شانس و اقبالی نمیدانیم خوب یا بدی داشتیم که ما در این دوره نیز هم حاضر بودیم و هم سهامدار !! به هر حال حرف برای گفتن زیاد است و سعی میکنیم در این چند روز در مورد هر یک از آنها توضیح دهیم … اما قبل از هر چیز نمیتوانیم از این فکر بیرون بیاییم و جای دوست خوب تحلیلگر مان سینا سلیمانی به شدت خالی است که در این جنگ قربانی شده و بیگناه خون او ریخته شد… یاد او همیشه سبز
و اما برویم ببینیم چه اتفاقی رخ داد و چه شرایطی را در پیش داریم
قبل از هر چیز این نکته را در ذهن خود داشته باشید که بحرانی که اخیراً به وجود آمده و جنگی که در پیش داریم متفاوتترین خاصترین و به نوعی ویژهترین بحران فعلی کشور است که تا به امروز با آن مواجه بوده و نه به عقیده ما که به عقیده بسیاری از کارشناسان یکی از مهمترین و شاید در واقع خطرناکترین و خاص ترین بزنگاههای نظام و کشور است پس این را فراموش نکنید که در مقطع حساس ویژه و متفاوتی قرار داریم که تاکنون نظیر آن را شاهد نبودیم … این را برای این عرض میکنیم که اهمیت و درک شرایط زمانی را بشناسیم و برای کسانی که قصد کمک به بازار را دارند این موضوع مسجل شود که روزهای خاصی را در پیش داریم که مثل هیچ روز دیگری نبوده که شما بخواهید مدل سازی کنید …
قبل از پرداختن به مطالب اصلی یک نکته را نیز اعتراف کنیم …
از گفتن اشتباه خود واهمه نداریم ای کاش همه اینطور باشند و با واقعیت پیش بروند که کلید حل دقیق هر مسئله ای پذیرش واقعیت است نه توهم … حقیقت امر اعتراف میکنیم که در شناخت مسائل سیاسی و راهبرد آن در بازار دچار اشتباه اساسی بوده ایم و ما با خوشبینی تمام عیار فضا را دنبال میکردیم و قطعاً کسانی که مطالب ما را میخواندند نیز ممکن است دچار این برداشت خوشبینانه شده باشند و از این بابت شرمنده ایم بیشک این موضوع یکی از بزرگترین اشتباهات ما طی این مدت بود که بیش از اندازه به فضای سیاسی خوشبین بوده و البته از حق نگذریم طرف مقابل هم در بیشرفیسنگ تمام گذاشت در حالی که وعده مذاکره و صلح و سازش میداد آن پشت نقشه جنگ را میکشید تا چطور کشور را غافلگیر کند…
فکر میکردیم میتوان به مسائل سیاسی خوشبین بود و عمده استراتژیها در بازار را نیز بر همین مبنا پیش میبردیم اما طرف مقابل نشان داد که دنیای سیاست دنیای دروغگوهاست و صداقت در آن نقشی ندارد …
ماجرا از نیمه شب جمعه آغاز شد و اسرائیل در یک حمله غافلگیرانه شرایط سخت و پیچیدهای را برای کشور رقم زد و در ۴ ساعت اولیه حمله چنان غافلگیرانه فرماندهان، سیستم پدافند و دفاعی کشور را مختل کرد که هنوز که هنوز است ما آسمان تهران را در اختیار نگرفتیم…
نمیدانیم هر کسی میخواهد و میتواند از این اتفاقات شکست و پیروزی بسازد اما آنچه در این ۱۲ روز جنگ گذشت بیشک ضربه سنگینی برای سیستم نظامی و سیاسی کشور بود البته کسانی که تحلیلگر هستند حتماً در مورد هر یک از آنها صحبت میکنند اما تنها شانس اهالی اقتصاد و بازار سرمایه این بود که در طی این جنگ یک موشک به سمت زیرساختها شلیک نشد و این خوش شانسی و یا بهتر بگوییم خوش اقبالی بازار بود که این موضوع را لمس نکرد والا امروز شرایط میتوانست وحشتناکتر و فضای بحران عمیقتر و عجیبتر باشد و اتفاقا یکی از خوش شانسی های بازار که میتواند به جمع و جور شدن سریعتر صفوف فروش کمک کند همین است …
تا صبح میشود در مورد مسائل سیاسی و اتفاقات و رویدادها صحبت کرد اما امروز سعی خواهیم کرد در سه بخش به برخی موارد اشاره کنیم
بخش اول اینکه در چه فضایی قرار داریم و چه اتفاقاتی رخ داده بخش دوم به این میپردازیم که چه اتفاقاتی در انتظار بازار است و بخش سوم به طور خلاصه به طبقه بندی کلاس داراییها اشاره میکنیم که پس از بحران و جنگ اخیر چهره آنها نیز تغییر کرده است … در حال حاضر ما با شرایطی مواجه ایم که یک صلح موقت و یا بهتر بگوییم آتش بس موقت را در پیش داریم طرف مقابل با زور و بالا داشتن دست قدرت خواستهای خود را مطرح میکند و از آن طرف تهدید نظامی را که یک بار چکشی زده است اهرم فشار قرار میدهد خواهان تسلیم بی قید و شرط است…پس شرایط خوبی نیستیم …
اینکه ما چه اشتباهاتی کردیم و امروز چه خساراتی دیدهایم را فعلاً صحبت نمیکنیم اما در فضای فعلی یا به سمت مذاکره و نشستن پای میز و صحبت کردن و داد و ستد و توافق پیش میرویم و یا نمیرویم این رو قبل از هر چیزی بیان کنیم که در هر دو حالت یعنی چه به سمت توافق برویم و چه نرویم از این پس سایه جنگ روی سر بازار همواره بوده و هر شبی که میخوابیم انتظار صدای انفجار و اتفاقی ناگوار را میتوانیم ترسیم کنیم پس اگر در فضای فعلی بخواهیم ببینیم در چه شرایطی قرار داریم باید اذعان کرد که در کوتاه مدت فضای خوبی نیستیم هر لحظه امکان جنگ وجود دارد در فضای مذاکرات طرف مقابل حداکثرها را میخواهد و به طور کلی در درجه بالای ریسک و در شرایط سخت و دشواری قرار گرفتهایم…
این موارد را برای این نوشتیم که همه به این درک از واقعیت برسند که در بحران عمیقی قرار داریم و در فضای بحرانی باید تصمیمات خاص و ویژه گرفته شود تا بازار سرمایه از آن رهایی یابد چطور بانک مرکزی طی دو هفته اخیر نزدیک به ۱۰۰ همت پول به سیستم بانکی تزریق کرد با درجه کمتر این موضوع برای بازار سرمایه نیز باید رخ دهد و همه پای کار بازگشت آرام آرام این اعتماد باشند هرچند فضا آنقدر سخت و شکننده است که نمیتوان چیزی را پیش بینی کرد ولی انصافا وعده ۵۰ همت پول دادن و کمتر از ۲ همت خرید وعده سر خرمن اگر نباشد سرکاری خواهد بود …
در جمعبندی فضای فعلی باید گفت ما زیرساخت را از دست ندادهایم ، فعالیت تولیدی شرکتها ادامه دارد از نظر آسیبهای اقتصادی به شرکتها و زیرساختها در نقطه بحرانی قرار نداریم و آنچه آسیب دیده سیستم نظامی راداری و موشکی است اما آنچه در حال حاضر در بازار سرمایه آسیب دیده و در واقع ویران شده و زیر بمباران است کلمهای به نام اعتماد بوده که زیر آوار ریسکهای سیاسی و نه سایه جنگ که خود جنگ دفن شده و به این راحتیها قابل التیام نیست.
این یکی از بزرگترین مشکلات ماست یعنی ما در فضای فعلی بازار به ظاهر شرایط نرمالی داریم حتی به قول یکی قطعی برقمان کمتر شده و حداقل یکی از مشکلات ناترازی حل شد تولید و فروش شرکتها نرمال پیش میرفت اما جریان پول و سرمایه تا وقتی این شرایط وجود دارد و تکلیف آن روشن و مشخص نیست حضور قطعی و جدی در بازار نخواهد داشت و اگر میخواهید بازار سرمایه سرپا بماند و با این تنفس مصنوعی این دوره را طی کند چارهای جز تزریق تمام عیار جریان پول به بازار نداریم حالا ممکن است برخی هم بگویند این کار اشتباه است اما به هر حال شرایط شرایط جنگی است و در شرایط جنگی همه چیز به شکل و مدل دیگری پیش میرود
هرچه از تنش در فضا کاسته شود و فضابه سمت یک آرامش و بهبود ولو موقت پیش برود میتوان امیدوارتر بود اما در حال حاضر فضا فضای جالبی برای ما سهامداران نیست و نباید انتظارات عجیبی داشت و فقط و فقط باید به این فکر کرد که با این تزریق و جریان پول نگذاریم آخرین حلقه های اتصال و اعتماد واعتقاد به بازار از هم گسسته و پاره شود …
امیدواریم عمق بحران فعلی را همگان درک کرده باشند …
نکته بعد و بحث دوم این است که چه در انتظار ماست ؟!
حقیقت امر همه چیز را باید از دریچه جنگ و آینده جنگ و داستانهای سیاسی بررسی کرد این را هم بیان کنیم که ما دیگر هیچ وقت به روزهای قبل از این جنگ باز نمیگردیم و شرایط به طور کامل تغییر کرده . یعنی هیچ چیز مثل قبل نمی شود … و این را باید بپذیریم که اتفاق رخ داده یک اتفاق ویژه و خاص است که همه چیز را تحت تاثیر قرار میدهد و حتی معتقدیم رویداد فعلی جنگ تا مدتها اصلاحات اقتصادی و اتفاقات مثبت را نیز به تعویق انداخته و این چالشهای بازار را بیشتر میکند…
شک نکنیداز این پس فضا کاملاً چه در حوزه سیاسی چه نظامی و چه اقتصادی متفاوت است یا موضوع قرار است مسالمت آمیز پیش برود و یا وارد یک نردبان تنازع و تونل وحشت چالشهای نظامی و سیاسی شدهایم در حالت اول اگر قرار بر حل این اتفاقات و رویدادها با شکل مسالمت آمیز باشد بهترین نوع آن این است که ایران و امریکا یک توافق جامع امنیتی اقتصادی و سیاسی را منعقد کرده ایران تضمینهای امنیتی لازم را دریافت کند موضوع هستهای و موشکی و هرچه که مطرح میشود حل و فصل گردد تحریمها آرام آرام برداشته شود و خلاصه به سمت عادیسازی شرایط پیش برویم که البته بعید است به این زودیها همه چیز عادی شود
برخی هم معتقدند این یک خواب و رویا بیش نیست و در حالت دوم خوشبینانه این ماجرا آتش بس فعلی به شکلی ناپایدار پیش میرود
جسته و گریخته زد و خوردهایی میشود مذاکرات صورت نخواهد گرفت و احتمالاً مکانیزم ماشه پلن بعدی بازار خواهد شد و شرایط پیچیدهای را نشان میدهد و در حالت بدبینانه اما اوضاع آنقدر عجیب و وخیم است که اصلاً دوست نداریم در مورد آن صحبت کنیم فقط و فقط یک نکته را میگوییم که عزیزان در سازمان برای این سناریو هم آماده باشند که اگر اتفاقات ناگوار دوباره رخ داد و شعله جنگ دوباره زبانه کشید برای تصمیم گیری در مورد آن سرعت عمل لازم را داشته باشند
حقیقتا ما تحلیلگر و کارشناس سیاسی و نظامی نیستیم که بخواهیم صحبت کنیم اما فضای پرتنش فعلی به همگان نشان میدهد که اوضاع عادی نیست و اگر میبینید که این چنین فشار فروش روی سر بازار قرار دارد طبیعی است که افراد که تا دیروز از سایه جنگ و با کوچکترین حرفی فروشنده بازار بودند امروز زیر بمباران و موشک فروشندههای قطعی بازار باشند …
اما مسیر احتمالی که در پیش خواهیم داشت این است که یا احتمالاً حمایت جدی از بازار صورت میگیرد و یا این حمایت به شکل زبانی و فیک و مصنوعی بوده و راهکاری در کار نخواهد بود.
اما این نکته را در ذهن داشته باشید در هر دو حالت کوچکترین اتفاق و تنش میتواند دوباره همه چیز را به هم بریزد و این خود نشان دهنده این است که احتیاط باید همه جوره در دستور کار سهامداران باشد اما با فرض آرام بودن شرایط ادامه داشتن آتش بس و پیش رفتن در مذاکرات میتوان اینطور نتیجه گرفت که ما ۵ روز خاص ویژه و جهنمی را در پیش داریم که فشار فروش در هر یک از این روزها روی سر بازار است اما فشاری که امروز تحمل کردیم با فشار روز پنجم متفاوت است و به نظر میتوان انتظار داشت که از دوشنبه به بعد اگر فضای سیاسی به همین شکل نسبتا آرام بماند بازار به یک تعادل اولیه خواهد رسید
در این تعادل اولیه اتفاقاً نمادهایی که شرایط بنیادی نسبتا نرمالی را داشته و جریان پول قوی تری در انها حاضر بوده میتوانند فضای بهتری را نیز تجربه کنند اما بی تعارف انتظار رشدهای عجیب و غریب از بازار را نداشته باشید بازار اگر بتواند خود را در همین نقاط حفظ کند و فضای کاهشی را متوقف کند دست به کار بزرگی زده …
ادامه کار برای رسیدن به این موقعیت سخت و دشوار است باید جریان مداوم تزریق پول به بازار ادامه داشته باشد و این موضوع نه فقط در روز اول و یا فردا که در طول روزهای آتی پیش برود و البته شرط این اتفاقات و تحولاتی این است که اتفاق عجیب و غریب دیگری رخ ندهد والا هر روز که از خواب بیدار میشویم ممکن است اتفاق و تحولی کل این ماجرا را زیر سوال برده باشد اما در شرایط حال حاضر ما نه حمایت جدی را شاهدیم و نه خبر امیدوار کننده … فقط و فقط امید بازار این است که با افت بیشتر رسیدن به تعادل در بازار آسان تر باشد …
پس احتمالا نهاد ناظر طی روزهای آتی با افت بیشتر قیمت حمایت و تزریق پول را بیشتر کرده و از دوشنبه قفل ها یکی یکی از صف فروش بازمیشوند…در حال حاضر بازاری که ۹۹% ان قفل صف فروش است و خبری از حمایت نیست هیچ چیزی نمیتوان گفت و کاری نمیتوان کرد چشم امید همه به نجات ها و امدادهای بیرونی است به هر حال انکه امروز بیرون گود است مسئول این فضای بازار بوده و باید مسئولیت این را بپذیرد …
و اما بخش سوم به جریان بررسی کوتاه و اجمالی داراییهای مختلف در دوره اخیر میپردازد …
تا پیش از این برای کسانی که پول در اختیار داشتند داراییهای متفاوتی سطحبندی و کلاسه بنده میشد … بازارهایی نظیر ملک ،ماشین، سکه و طلا فیزیکی ، دلار کاغذ، صندوقهای درآمد ثابت ،صندوقهای طلا ، پول نقد و صد البته بازار سرمایه و سهام … جنگ اخیر نشان داد که بازار ملک و بازار خودرو بیشترین آسیب احتمالی را از این جریان خواهند دید و تقریبا نقد شوندگی صفر آنها و افت جدی آن یکی از مهمترین کلاس دارایی که افراد به آن تکیه میکردند را تحت تاثیر قرار میدهد … این را برای روزهای آتی هم می نویسیم که در صورت خدای نکرده ادامه شرایط این موضوع را لحاظ کنید …
چالش فعلی این است که نقدشوندگی این نوع از داراییها به طور کامل از بین میرود… در بازار فیزیکی طلا تجربه این چند روز نشان داد که آن قابلیتی که برخی از آن صحبت میکردند که میتواند نقد باشد و ما را به پول برساند و جریان ارزش پول را حفظ کند در بازار فیزیکی طلا هم زیر سوال رفت بسیاری از طلا فروشیها طلا را با قیمتی پایین میخریدند و با قیمت بالا میفروختند و بعضاً اختلاف این دو عدد بیش از۲۰ درصدبود و این نشان میداد نقدشوندگی در دوران بحران جنگ نقدشونگی بالایی نیست بازار سهام که تکلیفش روشن است انتظاری از او نمیرود ولی بازمعتقدیم از نظر نقدشوندگی یک سر و گردن از بازارهای دیگر بالاتر است.
صندوقهای درآمد ثابت هم نشان دادند که انصافاً خوب عمل کرده و از دل بحران اخیر سربلند بیرون آمدند و از این پس میتوانند تکیهگاه بسیاری از جریانهای پولی باشند و شاید بتوان گفت آنها تنها برندگان واقعی این چند روز اخیر بوده اند.
البته از پول نقد هم نمیتوان گذشت که یک بار دیگر به همه ثابت کرد برخلاف آنچه تصور میشد ریال و جریان پول نقد دست بالا را در همه این اتفاقات داشت. شاید بعد از پول نقد و صندوقهای درآمد ثابت کاغذ دلار بود که بیشتر مورد توجه قرار گرفت و این نشان میدهد از این پس ممکن است دیدگاه و نظر افراد نسبت به دلار کاغذ تغییر کند و این موضوع خود را در بازارها نیز نشان خواهد داد
و اما میرسیم به یکی از پرحاشیهترین داراییها که اخیراً مورد توجه بود یعنی صندوقهای طلا
صندوقهای طلا به همگان نشان دادند که ابزاری برای دوران صلح هستند و اگر کسی قرار است ریسک جنگ را لحاظ کند این صندوقها پوشش دهنده دوران جنگ نخواهند بود چه از بعد نقدشوندگی و چه از بعد اثرپذیری از این اتفاقات به نظر فضای این ۱۲ روز جنگ نشان داد که صندوقهای طلا نیز مزیت عجیب و ویژهای نسبت به خیلی از دارایی ها نداشته و آنها پهلوان روزهای قبل از جنگ بودند نه روزهای جنگ …
مهم ترین درس و جمع بندی برای ما بورسی ها باید این باشد که ابتدا بپذیریم چه اتفاقی رخ داده و واقع بینانه به شرایط نگاه کنیم و اسیر توهمات ذهنی نباشیم .پذیرش واقعیت ماجرا مهم ترین و اولین گام برای اداره وضعیت فعلی است . نه استراتژی ترس بی از حد و نه هیچ چیز نمی شود دیگر جوابگو نیست فقط و فقط باید واقع بین بود و البته حالا دیگر بدبین بودن هم با این فضا به فکر و ذهن بورسی ها رسوخ میکند . این دوران تلخ قفل صف فروش بودن بازار خیلی زود برطرف می شود اما مشکل این روزها نیست مشکل دقیقا روزهای بعد از این جریان است که بزرگترین سوال را مطرح میکند که محرک بازار برای ادامه مسیر چه خواهد بود ؟!!
بتا سهم
تزریق نقدینگی /تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی/تزریق نقدینگی